[Tóm tắt báo cáo] 청자 - Gốm xanh và những nét văn hóa thời kỳ Goryeo thông qua họa tiết trên gốm

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài: Tôi thực hiện nghiên cứu này hi vọng qua việc khảo sát về gốm xanh để hiểu thêm về tư tưởng, văn hóa của con người và xã hội Hàn Quốc thời kỳ Goryeo.

Mục tiêu nghiên cứu: 

Hiểu rõ được sự hình thành và đặc điểm nghệ thuật làm gốm xanh của người Hàn Quốc thời kỳ Goryeo và những giá trị của gốm xanh.

Thông qua những họa tiết trên đồ gốm hiểu được suy nghĩ, tư tưởng, quan niệm xã hội của người Goryeo và văn hóa Hàn Quốc.

Quan niệm của người Hàn Quốc so với Việt Nam giai đoạn thế kỷ XII, XIII

Phạm vi nghiên cứu:

Quá trình hình thành Gốm sứ Hàn Quốc và tập trung chủ yếu vào gốm xanh thời kì Goryeo thế kỷ XII, XIII.

Những họa tiết tiểu biểu trên gốm xanh thời kỳ Goryeo và những sản phẩm gốm xanh tiêu biểu.

Những đóng góp mới của đề tài: Qua kỹ thuật làm gốm đặc biệt thông qua những biểu tượng trang trí trên gốm xanh Goryeo để có những nhận thức rõ hơn về tư tưởng, nhận thức và quan niệm của người Triều Tiên thời kỳ Goryeo.

NỘI DUNG

Gốm : là vật liệu vô cơ không kim loại, có cấu trúc đa tinh thể, ngoài ra có thể gồm cả pha thủy tinh. Gốm xanh: là cách gọi những sản phẩm gốm được tráng men màu xanh ngọc.Để phục vụ nhu cầu mạnh mẽ  của giai cấp thống trị mới Goryeo việc chế tác gốm xanh đã ra đời.

Vào thế kỷ XII dòng gốm xanh trở thành dòng gốm Goryeo tinh xảo nhất và được sử dụng làm vật dụng cho giới thượng lưu và trong các đền chùa Phật giáo.

Trên những sản phẩm gốm xanh những họa tiết rất phong phú và đa dạng tuy nhiên những có họa tiết tiêu biểu và đáng chú ý nhất: cây cỏ, con vật, chữ, hình học, phong cảnh núi sông, hình tượng con người và các vật dụng sinh hoạt.  Những họa tiết cây cỏ thường là hoa sen, cây mẫu đơn, hoa cúc, tứ quý ( mai, lan, cúc, trúc),  hoa cỏ, cây dây leo, hoa quả ( quả vải, dây nho).

Trên gốm xanh Goryeo họa tiết hoa sen được khảm một cách rất đa dạng và tinh tế thể qua những nét khảm mềm mại và chi tiết chứ không thô cứng như trước đây. Nghệ thuật làm gốm đặc biệt là trang trí đồ gốm thực sự đã có những bước tiến bộ vượt bậc. Đặc biệt thông qua hoa sen yếu tố đạo Phật giáo cũng thể hiện khá mạnh mẽ trong thời kỳ Goryeo.

Động vật cũng là những nguồn cảm hứng nghệ thuật cho các nghệ nhân gốm vì thế trên gốm xanh Goryeo có rất nhiều những họa tiết động vật: rồng, phượng hoàng, hạc, chim (chim anh vũ, ...), côn trùng (bướm, chuồn chuồn,..), cá. Họa tiết rồng vốn là hình ảnh trong truyền thuyết được con người tưởng tượng ra như một con vật mang sức mạnh thần linh. Vì rồng mang trong mình nhiều sức mạnh siêu nhiên nên được coi là vật bảo vệ cho đất nước và vương quyền, hơn nữa còn là vật tượng trưng cho sức mạnh của nhà vua.

Trên gốm xanh được khảm những họa tiết phong cảnh như những bức tranh sơn thủy. Đó là những hình ảnh mây, sóng, bờ sông ( hình ảnh em bé hái sen, cá bơi trong ao,...)

Họa tiết phong cảnh sông núi là nét riêng biệt trong gốm xanh Goryeo. Nó không chỉ đơn thuần là họa tiết trang trí trên đồ gốm mà còn thể hiện cách nhìn cuộc sống đầy sinh động của con người lúc bấy giờ qua những hình ảnh thân thuộc của cuộc sống hằng ngày.

Họa tiết các vật dụng được chia thành họa tiết các vật dụng sinh hoạt và những đồ vật mang lại may mắn. Trong số vật dụng sinh hoạt thường là hình ảnh chiếc khăn,  những vật mang lại may mắn thường là trang sức.

Những vật dụng quen thuộc trong cuộc sống sinh họa được các nghệ nhân gốm thời Goryeo khảm nên những sản phẩm gốm xanh khiến cho những sản phẩm càng trở nên thân thuộc với cuộc sống thường nhật, hơn thế nữa còn chứa đựng trong đó ý nghĩa về những ước muốn của con người về những điều tốt đẹp.

Họa tiết kí tự mang ý nghĩa may mắn xuất phát từ chữ Hán thể hiện ước muốn của con người: trường thọ, phú quý, khỏe mạnh và bình an.Sự xuất hiện khởi đầu những họa tiết ký tự chữ Hán trên gốm xanh Goryeo phần nào thể hiện tinh thần học hỏi và những ý nghĩa nhân văn của nó.

Họa tiết hình học xuất hiện rất phổ biến trên gốm xanh thời kỳ Goryeo để tái hiện lại những hiện tượng trong cuộc sống thường nhật. Những họa tiết mai rùa mang ý nghĩa may mắn, trường thọ hay là hình ảnh những tia chớp, mặt trăng, mặt trời,..thể hiện những quan niêm của con người về thế giới quan.

Họa tiết con người có thể chia thành hình ảnh những em bé, người tu hành,…

Từ hình ảnh những em bé trong  sáng tới hình ảnh còn người đầy tính nghệ thuật với cây đàn, chiếc gậy,..ta thấy con người thời kỳ bấy giờ có tâm hồn yêu nghệ thuật, yêu thiên nhiên và hòa mình cùng với thiên nhiên.

Tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu nghề và khát vọng vươn lên làm chủ cuộc sống được gửi gắm qua những sản phẩm, những họa tiết được khảm công phu trên gốm xanh. Bên cạnh đó những sản phẩm gốm thời kỳ Goryeo đã nói lên sự phát triển rực rỡ của hội họa và điêu khắc thời bấy giờ.

Tác giả: Trương Thị Mĩ Thảo - K58 Hàn Quốc học