[Báo cáo NCKHSV] Cộng đồng người Ainu ở Nhật Bản

Theo nghiên cứu, sự tiếp xúc đầu tiên giữa chủng tộc Nhật và chủng tộc Ainu diễn ra từ thế kỷ 14. Tuy nhiên, mãi đến gần cuối thế kỷ 19, dưới áp lực bành trướng của Nga (quần đảo Hokkaido vốn rất gần với Nga - xem hình minh họa dưới), chính phủ Minh Trị bắt đầu đẩy mạnh việc khai phá Hokkaido và áp dụng chính sách đồng hóa. Tiêu biểu là đạo luật "Hokkaido Former Natives Protection" được ban bố vào năm 1898. Theo luật này, người Ainu không được sử dụng ngôn ngữ Ainu, phải học và sử dụng ngôn ngữ Nhật, sử dụng tên tiếng Nhật, sống theo phong tục tập quán Nhật. Đây cũng đồng thời là giai đoạn chính phủ Minh Trị áp dụng các đạo luật tương tự với quần đảo Okinawa ở cực nam và các thuộc địa khác.

Nội dung chính của báo cáo: 

Chương I: Lịch sử của người Ainu.
1.    1. Giới thiệu khái quát về người Ainu
-    Người Ainu (アイヌ) còn được gọi là người Ezo là tộc người thiểu số ở Nhật Bản…
-    Đặc điểm cơ thể: da trắng, tóc xoăn rậm, trên mặt mọc râu, mọc tóc….
-    Sống bằng các nghề săn bắt hái lượm ….
-    Hiện nay người Ainu sống ở các đảo như Hokkaido, Sakhalin, quần đảo kuril, Nga
1.2.      Quá trình sinh sống
-    Vào khoảng 3000 năm trước người Ainu đã sinh sống trên lãnh thổ Nhật bản, trước khi người Nhật Bản xuất hiện. Họ sống trên đại bộ phận đất đai của Honshu.
-    Những nghiên cứu gần đây cho thấy nền văn hóa của người Ainu bắt nguồn từ sự hợp nhất của nền văn hóa Okotsk và nền văn hóa Satsumon
-    Thế kỷ 13 giữa người Ainu và người Nhật Bản đã bắt đầu có những mối liên hệ với nhau.
-    Trong thời kỳ Muromachi (1336-1573) tranh chấp giữa Nhật Bản và Ainu tạo nên một cuộc chiến tranh
-    1457 Koshamain, một trong những người đứng đầu bộ tộc Ainu dẫn một nhóm người Ainu tấn công vào thị trấn Samurai, chiến đấu với người Nhật Bản kết quả sau hơn một thế kỷ  người Ainu thua trận, Khoshamain đã bị Nobuhiro giết chết.
-    Trong thời kỳ Tokugawa (1600-1868) Ainu tham gia vào các hoạt động thương mại. Ở thời kỳ này có cuộc nổi dậy của Shakushain (1669-1672), cuộc nổi dậy chống lại chính quyền  gia tộc Matsumae. 
-    Sự khởi đầu của  thời kỳ Duy Tân Minh Trị năm 1868 là một bước ngoặt cho nền văn hóa của người Ainu. Người Ainu đã phải chịu chính sách đồng hóa.
+ năm 1686 chính phủ Nhật Bản thực hiện cuộc cải cách với các chính sách cải cách kinh tế xã hộ, sát nhập Hokkaido. =>cuộc xung đột giữa người Ainu và người Nhật
+ 1899 chính phủ Nhật đưa ra đạo luật  “Bảo vệ cựu thổ dân Hokkaido” 
+ năm 1997 chính phủ đã có tuyên bố không có một nhóm dân tộc thiểu số nào. Đưa ra đạo luật “ Xúc tiến văn hóa Ainu”
Chương II: văn hóa, phong tục tập quán của người Ainu
2.1.    Văn hóa, xã hội
-    Hôn nhân, gia đình
-    Tín ngưỡng  sùng bái tự nhiên, đặc biệt là tục thờ gấu.
-    Hình thức nghệ thuật :
+ văn học truyền miệng
+ điệu múa, nhạc cụ
2.2.    Đời sống ăn, mặc, ở.
-    Ăn : người Ainu không ăn đồ sống, tất cả đều được nấu chín ăn chủ yếu là thịt các loài động vật săn bắt đươc : gấu, cáo,  chim, bò ngựa, cá… ăn các loại rau kiếm được hoặc trồng
-    Mặc: trang phục truyền thống là một chiêc áo choàng được kéo từ vỏ cây du, mùa đông quần áo được làm từ da thú : hưu, gấu, chồn…,ngoài ra có trang phục trong các ngày lễ
-    Nhà ở: những túp liều lợp sậy, vỏ cây, cỏ, nhà rộng khoảng 7m. Ngoài nhà ra có nhà kho là nơi lưu trữ thức ăn 
-    Hoặt động săn bắt, trồng trọt
+ Săn bắt : cuối mùa thu đến đầu mùa hè.  các loài vật : hưu, nai, thỏ gấu, cáo, chim.. phương pháp săn bắn bằng cung tên, lao có tẩm độc….
+ Đánh cá : câu cá hồi vào mùa hè và mùa thu, ngoài ra đánh bắt rất nhiều loại cá khác . Đánh bắt bằng lao, thả lưới
+ Trồng trọt : ngũ cốc, kê, kiều mạch, sử dụng cày Bước
Chương III: cuộc sống của người Ainu ngày nay
1.    Tình hình cộng đồng người Ainu hiện nay
-    Hiện nay người Ainu còn lại ít khoảng 25.000 người, sống  xen kẽ với người Nhật, có xu hướng kết hôn với người Nhật bản để giảm sự phân biệt đối với thế hệ tương lại
-    Vẫn đang còn nhiều sự phân biệt đối xử trong cuộc sống và công việc
-    Người Ainu đã lập ra một số tổ chức , hiệp hội bảo vệ cho quyền lợi của mình, và tham gia vào các vị trí chính trị của nước Nhật
2.    Vấn đề bảo tồn văn hóa của người Ainu hiện nay
-    Tháng 6 năm 2008 Nhật Bản chính thức công Nhận Ainu là một nhóm người bản địa.
-    Văn hóa chữ viết, ngôn ngữ đã bị mất mát rât nhiều, hiện nay có rất nhiều chương trình nhằm tăng cường và khôi phục lại văn hóa của người Ainu
-    Bảo tàng Ainu, bảo tàng lịch sử hokkaido trưng bày các hiện vật của người Ainu

SV. Mai Thị Khánh Giang
K57 Bộ môn Nhật Bản Học