Workshop "Nghệ thuật tổng quan tài liệu và phát hiện khoảng trống nghiên cứu bằng AI": Thu hút đông đảo nhà nghiên cứu, giảng viên và người học từ nhiều cơ sở giáo dục đại học

     Sáng ngày 26/6/2026, tại phòng C505, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, Khoa Đông phương học đã tổ chức thành công Workshop “Nghệ thuật tổng quan tài liệu và phát hiện khoảng trống nghiên cứu bằng AI”. Workshop có sự tham gia của TS. Phạm Hoàng Hưng - Trưởng Khoa Đông phương học, diễn giả PGS.TS Đỗ Hùng - Trưởng khoa Quản trị thông tin cùng đội ngũ hướng dẫn thực hành ThS. Trần Đức Hòa và ThS. Đặng Trần Long. Chương trình được thiết kế nhằm trang bị cho người học phương pháp tiếp cận hiện đại trong nghiên cứu khoa học, kết hợp giữa tư duy học thuật và sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng tổng quan tài liệu và phát hiện khoảng trống nghiên cứu một cách khoa học và hiệu quả.     

     Điểm nổi bật của Workshop không chỉ nằm ở nội dung chuyên môn mà còn ở quy mô và sự đa dạng của thành phần tham dự. Chương trình đã thu hút hơn 50 người học và nhà nghiên cứu đến từ nhiều cơ sở giáo dục đại học, bao gồm sinh viên đại học, học viên, cao học, nghiên cứu sinh, giảng viên và cán bộ nghiên cứu. Bên cạnh Trường Đại học KHXH&NV, Workshop còn ghi nhân sự tham gia của đại diện trường học như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, Đại học FPT cùng nhiều cơ sở đào tạo và nghiên cứu sinh khác. Sự hiện diện của đông đảo người tham dự đến từ nhiều lĩnh vực đã tạo nên một không gian trao đổi học thuật liên ngành sôi nổi, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về ứng dụng AI trong hoạt động nghiên cứu khoa học.

     Trong phần trình bày, PGS.TS Đỗ Hùng đã chia sẻ cách tiếp cận mới đối với Literature Review - một trong những nội dung nền tảng nhưng cũng là thách thức đối với nhiều nhà nghiên cứu. Thay vì coi tổng quan tài liệu chỉ là quá trình liệt kê và tóm tắt các công trình trước đó, diễn giả nhấn mạnh bản chất của tổng quan tài liệu là quá trình tìm kiếm, đánh giá, phân tích, tổng hợp và phản biện các nghiên cứu liên quan nhằm xác định khoảng trống nghiên cứu và làm nổi bật đóng góp khoa học của đề tài.

     Thông qua nhiều ví dụ thực tiễn, Workshop đã phân tích vai trò của tổng quan tài liệu trong toàn bộ quy trình nghiên cứu, từ việc xác định câu hỏi nghiên cứu, lựa chọn khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu cho đến chứng minh tính mới của công trình. Diễn giả cũng giới thiệu những tiêu chí đánh giá một tổng quan tài liệu chất lượng, các mô hình tổ chức nội dung theo chủ đề lý thuyết hoặc phương pháp, đồng thời hướng dẫn cách xây dựng Research Map và nhận diện các dạng Research Gap như khoảng trống về lý thuyết, phương pháp, bối cảnh, đối tượng và bằng chứng thực nghiệm.

     Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc ứng dụng AI trong nghiên cứu học thuật. Người tham dự được giới thiệu quy trình khai thác AI nhằm hỗ trợ tìm kiếm tài liệu, đánh giá chất lượng nguồn học liệu, phân tích và tổng hợp các kết quả nghiên cứu, từ đó rút ngắn thời gian thực hiện Literature Review nhưng vẫn đảm bảo tính khoa học và tư duy phản biện của nhà nghiên cứu. Bên cạnh đó, các học viên còn được trực tiếp thực hành dưới sự hướng dẫn của đội ngũ chuyên gia để áp dụng những kỹ thuật vừa được giới thiệu vào chủ đề nghiên cứu của mình.

     Không khí thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi xoay quanh việc lựa chọn công cụ AI phù hợp, phương pháp đánh giá chất lượng tài liệu khoa học, kỹ thuật xác định khoảng trống nghiên cứu và cách kết hợp giữa năng lực học thuật của người nghiên cứu với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Workshop đã mang đến góc nhìn thực tiễn, dễ áp dụng và đặc biệt hữu ích đối với các học viên đang xây dựng đề cương luận văn, luận án cũng như các giảng viên triển khai các đề tài nghiên cứu trong bối cảnh chuyển đổi số.

     Việc quy tụ người tham dự đến từ nhiều trường đại học, nhiều lĩnh vực chuyên môn và nhiều cấp độ nghiên cứu khác nhau đã góp phần khẳng định sức hút của chương trình cũng như xu hướng phát triển năng lực nghiên cứu dựa trên AI trong cộng đồng học thuật hiện nay. Workshop không chỉ là diễn đàn chia sẻ tri thức mà còn mở ra cơ hội kết nối giữa các nhà nghiên cứu, giảng viên và người học, thúc đẩy hợp tác liên ngành và lan tỏa những phương pháp nghiên cứu hiện đại.

     Thông qua chuỗi hoạt động học thuật này, Khoa Đông phương học, Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQGHN tiếp tục khẳng định hướng xây dựng môi trường nghiên cứu năng động, cập nhật xu thế quốc tế đồng thời góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khao hcoj và ứng dụng AI cho cộng đồng học thuật trong và ngoài Nhà trường.